Δελτίο Τύπου του Κλάδου Αυτοκαταστροφικών Συμπεριφορών της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας για την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης των Αυτοκτονιών

Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης Αυτοκτονιών

Η αυτοκτονική συμπεριφορά, με το τραγικό κόστος που συνεπάγεται σε ανθρώπινες ζωές, αποτελεί ένα μείζον ζήτημα για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η αυτοκτονία αποτελεί αιτία θανάτου για περίπου 800000 άτομα το χρόνο, ενώ οι απόπειρες που τελούνται είναι πολλαπλάσιες. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο στο οποίο συμβάλλουν βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες.

 

Στη χώρα μας αν και ο Δείκτης Αυτοκτονιών παραμένει χαμηλός σε σχέση με τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, τα τελευταία χρόνια (περίοδος κοινωνικο-οικονομικής κρίσης) παρατηρείται σημαντική αύξηση των αυτοκτονιών, γεγονός που αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού και μελέτης από την επιστημονική κοινότητα.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης των Αυτοκτονιών (10η Σεπτεμβρίου), εκ μέρους της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρίας, θα θέλαμε να τονίσουμε την αναγκαιότητα λήψης μέτρων πρόληψης σε πολλαπλά επίπεδα, προκειμένου να περιορισθεί το φαινόμενο της αυτοκτονικής συμπεριφοράς, το οποίο συνεπάγεται τεράστιο κόστος σε κοινωνικό, οικογενειακό και οικονομικό επίπεδο.

Τα μέτρα πρόληψης των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών θα πρέπει να περιλαμβάνουν πολλαπλές δράσεις. Η ενημέρωση του κοινού σε σχέση με τις διαστάσεις του προβλήματος, την άμεση σχέση κατάθλιψης- αυτοκτονικότητας και τη σημασία κοινωνικών παραμέτρων που, ενδεχομένως, συμβάλλουν στην εκδήλωση τέτοιων συμπεριφορών (απώλεια εργασίας, εργασιακή ανασφάλεια, παρατεταμένη ανεργία, διαζύγιο, πένθος κ.α.) θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.

Η εκπαίδευση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, αλλά και των μη-ψυχιάτρων ιατρών (ιδιαίτερα των γιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας) θα πρέπει να περιλαμβάνει την εκτίμηση της βαρύτητας της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας ασθενούς με αυτοκτονικές τάσεις ή απόπειρα αυτοκτονίας και την ενδεχόμενη ύπαρξη παραγόντων κινδύνου αυτοκτονίας.

Η ανάπτυξη ειδικών υπηρεσιών για άτομα με υψηλό κίνδυνο αυτοκτονίας ή άτομα που αποπειράθηκαν αυτοκτονία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Εξειδικευμένα τμήματα παροχής υπηρεσιών για άτομα με απόπειρα αυτοκτονίας στους ψυχιατρικούς τομείς των Γενικών Νοσοκομείων θα βοηθούσε σημαντικά στην πρόληψη των αυτοκτονιών. Ακόμη, σημαντικό ρόλο στη πρόληψη διαδραματίζουν οι μονάδες επείγουσας τηλεφωνικής βοήθειας (στελεχωμένες από ειδικά εκπαιδευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας) όπως και η ανάπτυξη ειδικών υπηρεσιών στα Κέντρα Ψυχικής Υγείας και στα τμήματα επειγόντων ψυχιατρικών περιστατικών στα Γενικά Νοσοκομεία.

Τέλος, σημαντική παρέμβαση στο επίπεδο της πρόληψης θεωρείται η εντόπιση των παραγόντων κινδύνου αυτοκτονίας. Αν και η πρόβλεψη και πρόληψη της αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη -αφού η αυτοκτονική τάση ενός ατόμου δεν είναι σταθερή διαχρονικά και μπορεί να εξαρτηθεί από ποικίλους παράγοντες- εντούτοις, η πρόληψη θα πρέπει να εστιάσει στους παράγοντες αυτούς. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν κοινωνικο-δημογραφικούς παράγοντες, ψυχοπαθολογικούς παράγοντες (κυρίως κατάθλιψη και αισθήματα απελπισίας και αβοηθησίας) αλλά και βιολογικούς παράγοντες όπως είναι η μειωμένη σεροτονινεργική δραστηριότητα, η σοβαρή χρόνια και επώδυνη σωματική νόσος αλλά και το ιστορικό αυτοκτονικών συμπεριφορών στην οικογένεια (γενετική προδιάθεση).

Βέβαια πρέπει να επισημανθεί ότι ένα άτομο με απόπειρα αυτοκτονίας (ιδιαίτερα αν είναι βίαιη-σοβαρή) έχει αυξημένες πιθανότητες επανάληψης της απόπειρας ή και επιτυχούς αυτοκτονίας και θα πρέπει να αποτελέσει κύριο στόχο των προληπτικών παρεμβάσεων.

Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρία, ήταν, παραμένει και θα παραμείνει αρωγός, με κάθε δυνατό διαθέσιμο μέσο (εκπαιδευτικά σεμινάρια, ομιλίες κ.α.), σε κάθε προσπάθεια που καταβάλλεται προκειμένου να αντιμετωπιστεί το σύνθετο φαινόμενο της αυτοκτονικής συμπεριφοράς με τις συνακόλουθες τραγικές κοινωνικές συνέπειες.

Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρία
Κλάδος Αυτοκαταστροφικών Συμπεριφορών
Σεπτέμβρης 2017